سيد محمد مهدى جعفرى

38

سيد رضى ( فارسى )

392 ه ) : از همهء اهل ادب استادتر بود ، و از همهء آنان در نحو عالم‌تر ، و دانش او در تصريف بيشتر از دانش او در نحو بود . و هيچ يك از پيشوايان ادب ، چون او نمىتوانست مشكلات ادبى را رفع و كلمات پيچيده را شرح كند . از جمله آثار اوست : الصناعة و اسرار البلاغة ، المنهج فى الاشتقاق ، شعر الحماسة ، شرح كتاب الشواذ ابن مجاهد در قراءات ، شرح ديوان متنبى ، الكافى فى شرح كتاب القوافى نوشتهء اخفش ، الخصائص ، المقتضب ، اللمع الثاقب ، التبصرة ، المقصود و الممدود . سيد رضى نحو را ، پيش از على بن عيسى ربعى شيرازى ، در نزد او خوانده است . و در كتاب المجازات النبوية ، در موارد بسيار از ابن جنى نقل كرده است . ابن جنّى ، با اين كه استاد سيّد رضى بود ، قصيدهء او را در رثاى ابو طاهر ناصر الدوله شرح كرده است ، و بدان وسيله اطلاعات وسيع و احاطهء شديد او را به علوم و ادبيات زمان مورد ستايش قرار داده است . سيد رضى ، پس از اطلاع يافتن از اين اقدام استادش ، قصيده‌اى بلند و پر محتوا در سپاسگزارى از وى سرود . و همين ابن جنّى است كه مىگويد : « سيد رضى كتابى در معانى قرآن كريم تصنيف كرده است كه مانند آن كمتر يافت مىشود . » 8 . ابو الحسن على بن عيسى ربعى بغدادى شيرازى ( متوفا به سال 420 ه ) : در نحو و زبان عربى امام ، و در ادبيات ممتاز ، و در علم عروض و شعر دستى توانا داشت . مدتى در بغداد در نزد سيرافى ادبيات را فرا گرفت ، سپس به شيراز رفت و بيست سال در نزد ابو على فارسى درس خواند . ابو على فارسى مىگفت : به على بن عيسى بغدادى بگوييد : « اگر از خاور تا باختر را زير پا نهى از خودت نحوىتر نخواهى يافت » . گروه بسيارى از دانشمندان در نزد او درس خواندند . از نگاشته‌هاى اوست : التنبيه على خطأ ابن جني في تفسير شعر المتنبي ، شرح الايضاح نوشتهء